Wechat Pay và Alipay đại chiến - Thương tổn thuộc về ai?

Trong thời gian gần đây khi xem tin tức người ta đã phát hiện ra rằng có một số tin tức quan trọng đáng chú ý trong thị trường thanh toán bên thứ 3.

Thứ nhất, công ty thanh toán bên thứ 3 đầu tiên lên sàn tại thị trường Trung Quốc cuối cùng đã được thành lập: vào ngày 13/3 công ty ChinaPnR đã đệ trình đơn xin niêm yết lên Sở giao dịch chứng khoán Hong Kong.

Thứ hai, công ty MTR Hong Kong đã đề cập trong báo cáo kết quả hoạt động rằng lợi nhuận của Octopus đã giảm 30,5% xuống còn 173 triệu nhân dân tệ, đây là lần đầu tiên Octopus giảm trong 7 năm kể từ khi có lợi nhuận. Tương ứng, kể từ năm ngoái, Alipay và WeChat đã tràn đầy sức mạnh để tấn công thị trường Hong Kong, và cuộc chiến đã lan rộng ra nước ngoài.

Thứ ba, Ngân hàng trung ương Trung Quốc công bố báo cáo thị trường thanh toán năm 2017, các tổ chức thanh toán phi ngân hàng có dịch vụ thanh toán trực tuyến đạt 286.747 tỷ NDT, tương đương 143.26 nghìn tỷ NDT, tăng lần lượt 74.95% và 44.32% so với cùng kỳ năm ngoái, tốc độ giảm đáng kể so với năm trước.

Là một công ty chỉ có 2% thị phần trên thị trường thanh toán bên thứ 3 Trung Quốc, ChinaPnR có thể được coi là một mẫu rất điển hình. Thông qua đó chúng ta có thể thấy rằng trong mấy năm gần đây ngành thanh toán bên thứ 3 đang dần dần thắt chặt quản lý giám sát, ưu thế của các ông lớn trên thị trường thanh toán di động khổng lồ ngày càng rõ rệt, khiến cho các cơ quan thanh toán bên thứ 3 khác thật sự đang ở trạng thái sống còn.

Trên thị trường thanh toán bên thứ 3 Trung Quốc, cho dù các ông lớn đã chiếm ưu thế tuyệt đối nhưng vẫn không ngừng bổ sung thế mạnh của mình, mở rộng hệ sinh thái, ví dụ như dịch vụ gọi xe lúc trước hay xe đạp chia sẻ bây giờ, còn có thanh toán của các nhà kinh doanh vừa và nhỏ, tiếp tục củng cố và mở rộng thị phần. Trên thị trường, không gian dành cho những công ty khác không ngừng bị thu hẹp, thậm chí con đường phát triển trong tương lai ngày càng khó mà thoát khỏi cái bóng của những ông lớn.

Đồng thời, thời kỳ chia lợi nhuận của thị trường thanh toán bên thứ 3 trong nước đang biến mất và có thể tăng trần vào bất kỳ lúc nào, do đó các ông lớn không ngừng mở rộng ở nước ngoài. Sử dụng cách bố trí sinh thái để chống lại các dịch vụ thanh toán đơn giản đang được sao chép sang nhiều nơi khác. Sự suy giảm lợi nhuận của Octopus có thể là một tín hiệu.

Sự suy giảm lợi nhuận của Octopus là điều đang được mọi người chú ý

Trong thư mời đầu tư, ChinaPnR đã tự định vị cho chính mình gọi là “Nhà cung cấp dịch vụ thanh toán bên thứ 3 độc lập” để phân biệt mình với các nền tảng thanh toán thuộc sở hữu hoặc kiểm soát bởi các nhóm doanh nghiệp như các tổ chức tài chính hoặc các nền tảng thương mại điện tử quy mô lớn. Nói cách khác là những công ty thanh toán bên thứ 3 khác ngoài các ông lớn. Họ tin rằng họ có nhiều khả năng đạt được sự tín nhiệm của các thương gia vì tính trung lập của họ, nhưng thực tế thì không lạc quan được như vậy.

Báo cáo về thanh toán của bên thứ 3 được Frost & Sullivan công bố cho thấy trong thị trường thanh toán bên thứ 3 tại Trung Quốc, khối lượng giao dịch đạt 37,2 nghìn tỷ vào năm 2015, tăng lên 80,8 nghìn tỷ vào năm 2016, tăng 117,2% so với năm ngoái, đến năm 2017 tổng khối lượng giao dịch tiếp tục tăng lên 152,9 nghìn tỷ nhân dân tệ, tăng 89,2% so với cùng kỳ năm ngoái.

Theo số liệu được tiết lộ trong thư mời đầu tư của ChinaPnR, từ năm 2015 đến năm 2016, quy mô giao dịch trên sàn tăng từ 448,6 tỷ lên 641,9 tỷ, tăng 83% so với cùng kỳ năm ngoái, mức tăng thấp hơn nhiều so với mức chung của ngành. Với sự phát triển nhanh chóng của thanh toán di động, năm 2017 quy mô tổng số giao dịch của ChinaPnR đạt 1,14 nghìn tỷ, tăng 78% so với cùng kỳ năm ngoái, nhưng con số này vẫn thấp hơn tốc độ tăng trưởng chung của ngành.

Trên thực tế không chỉ riêng ChinaPnR mà theo định nghĩa của cái gọi là “nền tảng thanh toán bên thứ 3 độc lập” thì tốc độ và quy mô tăng tưởng giao dịch của loại nền tảng này đều thấp hơn mức chung của ngành. Mấy năm gần đây các ông lớn không ngừng cạnh tranh trên thị trường bằng bất cứ giá nào, trợ cấp khổng lồ, chiến lược lì xì và bố cục lưu lượng đầu vào đã gây nên áp lực lớn đối với các nền tảng thanh toán bên thứ 3 độc lập.

Một mặt, về mặt chi phí đã từng đề cập trong bài báo "Giá trị thị trường của PayPal đang đến gần 100 tỷ USD, các ông lớn thanh toán bên thứ 3 tại Trung Quốc ngưỡng mộ nhất là gì" sự cạnh tranh khốc liệt trên thị trường nội địa đã liên tục áp chế hiện tượng phí dịch vụ giảm thấp. Theo số liệu của ChinaPnR, trong những doanh nghiệp dịch vục chủ yếu, ngoại trừ dịch vụ POS ra thì phí dịch vụ của ba dịch vụ khác đã giảm xuống trong năm qua.

Đồng thời chi phí tiêu thụ trong một năm của ChinaPnR tăng lên rõ rệt, tywf 630 triệu năm 2016 tăng lên 1,1 tỷ năm 2017. Điều này cũng giải thích tại sao quy mô kinh doanh của nền tảng đã tăng lên đáng kể trong năm qua, nhưng sự tăng trưởng lợi nhuận không rõ ràng. Ngoài ra, trọng điểm trong bố cục dịch vụ tương lai của ChinaPnR chính là giành lấy các doanh nghiệp nhỏ, cung cấp các dịch vụ tài chính và dữ liệu cùng với dịch vụ thanh toán đa quốc gia, trên thực tế đều đã bước vào tầm ngắm của những ông lớn.

Ví dụ, Alipay đã phát hành mã thanh toán vào năm ngoái và quảng cáo ngoại tuyến gần đây của Wechat về việc “lắc” lì xì đều sẽ ảnh hưởng trực tiếp tới các nền tảng thanh toán nhỏ khác.

Thị trường Hong Kong

Alipay và Wechat Pay tranh giành thị phần thanh toán ở Hong Kong

Trong mắt mọi người, Hong Kong là một khu vực nơi các dịch vụ tài chính truyền thống tương đối trưởng thành. Sự chấp nhận các dịch vụ tài chính mới như thanh toán di động không cao như vậy. Octopus là thẻ điện tử tiêu dùng đã được sử dụng tại Hong Kong từ 20 năm trước. Người dùng có thể sử dụng một thẻ để thanh toán cho nhiều nhà hàng, cửa hàng tiện lợi, tàu điện ngầm, và phương tiện giao thông công cộng. Do đó lần đầu tiên trong 7 năm Octopus suy giảm lợi nhuận chính là một tín hiệu đáng để quan tâm.

Tương tự, sự mở rộng điên cuồng của Alipay và Wechat Pay trong năm vừa qua tại Hong Kong, hợp tác quảng cáo, lì xì, hợp tác với các cửa hàng ngoại tuyến, tất cả các hình thức có hiệu quả đều được sao chép sang thị trường Hong Kong. Ví dụ, WeChat đã sao chép các sản phẩm trực tuyến bán chạy nhất của mình,  WeChat Pay đã thêm tính năng chuyển tiền và lì xì tại Wechat Pay HK, trong Tết người dùng tổng cộng đã giành được tổng số hơn 10 triệu HKD tiền lì xì.

Theo số liệu thống kê, số lượng người dùng đăng ký mới tăng 44% trong tháng hai, và hơn một triệu người Hong Kong đã mở tính năng ví tiền điện tử Wechat Pay. Mà Alipay vào tháng 9 năm ngoái đã hợp tác với công ty liên doanh của Li Jia Cheng để ra mắt Alipay Hong Kong và cũng bắt đầu cuộc chiến giành lấy thị phần thanh toán.

Vào tháng 1 năm 2018, Ant Financial đã ký kết hợp tác chiến lược với Open Rice, nền tảng thông tin ẩm thực lớn nhất của Hồng Kông, giành 20% cổ phần trong lĩnh vực này và Alipay sẽ trở thành một lựa chọn thanh toán trong ứng dụng. Open Rice được coi là "bình luận công khai" của phiên bản Hong Kong, cũng được xem như là một ví dụ điển hình cho việc thu thập các loại  hình tiêu dùng và lối vào của Alipay ở Hong Kong.

Ngoài ra, tiền cảnh thanh toán được coi là quan trọng tại Trung Quốc chính là giao thông công cộng cũng được coi trọng ở Hong Kong. Vào tháng 11 năm ngoái, Wechat và Alipay đều mở tính năng mua vé tàu điện ngầm ở Hong Kong. Trên thực tế, Wechat và Alipay khi tiến vào thị trường Hong Kong chưa hẳn coi Octopus là đối thủ cạnh tranh, suy cho cùng logic của thanh toán di động hoàn toàn khác so với thẻ tiêu dùng điện tử. Tuy nhiên, các ông lớn cho rằng tiền cảnh tiêu dùng và hình thức bố cục đối với dịch vụ thanh toán mà nói thì bản thân nó đã là một loại giảm thiểu xung đột.

Do đó, các vấn đề mà Octopus có thể phải đối mặt giống như các nền tảng thanh toán bên thứ 3. Không gian thị trường bị thu hẹp, áp lực về thuế quan, giảm doanh thu và giảm lợi nhuận là tất cả những vấn đề có thể gặp phải, sự sụt giảm cũng xuất hiện. Theo số liệu của Ngân hàng Trung ương, tăng trưởng thanh toán từ các tổ chức phi ngân hàng vào năm 2017 đã chậm lại đáng kể so với mức tăng trưởng 100% của năm trước.

Cần lưu ý rằng các tổ chức tài chính địa phương ở Hong Kong cũng đã nhận ra tầm quan trọng của thị trường này. Vào tháng hai năm nay, HSBC đã phát hành ứng dụng thanh toán điện tử "PayMe". Nếu bạn có tài khoản ngân hàng, bạn có thể chuyển tiền qua APP, người sử dụng không giới hạn là người dùng ngân hàng HSBC và miễn phí hoàn toàn thủ tục. Trong tương lai, PayMe sẽ tiếp tục mở rộng vào cửa hàng mua sắm.

Mặc dù việc bổ sung các nhà cung cấp dịch vụ địa phương có thể làm trầm trọng thêm sự cạnh tranh trên thị trường, nhưng không phải điều xấu đối với các ông lớn muốn xuất ngoại, thay đổi thói quen của người sử dụng và tạo ra thói quen thanh toán di động cũng là một chuyện tốt.