Giới thiệu về Trung Quốc (Kỳ I)

KỲ I: THEO DÒNG LỊCH SỬ

 

I. LỊCH SỬ CỔ ĐẠI

 

1. Nhà Hạ (thế kỉ 21 – thế kỉ 16 TCN)

 

Nhà Hạ là triều đại đầu tiên của Trung Quốc, bắt đầu từ khoảng năm 2070 trước công nguyên (TCN). Trong thời gian hơn 400 năm, dưới 17 đời vua trị vì, nhà Hạ đã có những bước tiến bộ đầu tiên về kinh tế, bắt đầu xuất hiện phương pháp làm lịch và đúc đồng. Nhưng do con cháu kế nghiệp đời sau thường xảy ra tranh chấp, vì vậy mà nhà Hạ nhanh chóng bị tiêu diệt bởi nhà Thương.

 

2. Nhà Thương (thế kỉ 17 – thế kỉ 11 TCN)

 

Đây là triều đại tiếp nối sau khi nhà Hạ sụp đổ từ thế kỉ 17 đến thế kỉ 11 TCN, định cư dọc Hoàng Hà. Ở triều đại này, thể chế phong kiến còn lỏng lẻo, đặc biệt nhất phải kể đến chính là sự xuất hiện của Giáp Cốt văn được coi là chữ viết Trung Quốc cổ đại nhất. Đến cuối thế kỉ 12, nhà Thương diệt vong.

Giáp cốt văn - Chữ viết đầu tiên của Trung Quốc

 

3. Nhà Chu (thế kỉ 12 – 256 TCN)

 

Cuối thế kỉ 12 TCN, nhà Chu bắt đầu nổi dậy và tiêu diệt nhà Thương, đóng đô ở Tây An ngày nay, gần sông Hoàng Hà. Đến thế kỉ 8 TCN, nhà Chu phải bỏ kinh đô phía tây để di dời sang phía đông Hoàng Hà do sức ép và sự tấn công đến từ các bộ tộc phía tây. Dưới tình thế cấp bách và đe dọa an nguy đến từ các bộ lạc, nhà Chu đã nhờ cậy các vương hầu để bảo vệ, nhân dịp này các vương hầu mạnh nhất nổi dậy tranh ngôi bao gồm Tề, Tấn, Sở, Tần, Tống, Ngô, Việt. Thời kì tranh bá này được gọi là thời Xuân Thu, kéo dài từ năm 770 – 256 TCN.

 

Thời đại Chiến Quốc được bắt đầu liền kề ngay sau thời Xuân Thu và được coi như là giai đoạn thứ hai của nhà Chu. Đây là giai đoạn binh biến để củng cố quyền lực, bảy nước lớn Tề, Sở, Yên, Hàn, Triệu, Ngụy, Tần chiếm vị trí áp đảo. Ở giai đoạn này các nước lần lượt xưng Vương ngang hàng với vua nhà Chu. Điểm đặc biệt nhất ở thời Chiến Quốc chính là sự phát triển của đồ sắt thay thế đồ đồng.

 

II. LỊCH SỬ ĐẾ QUỐC

 

1. Nhà Tần (221- 206 TCN)

 

Thời kì Chiến Quốc kết thúc bằng chiến thắng thuộc về nước Tần, Tần Thủy Hoàng trở thành hoàng đế đầu tiên và đồng thời xây dựng đế chế Trung Quốc thống nhất đầu tiên sau khi đã chinh phục được 6 nước lớn còn lại. Dưới thời trị vì của Tần Thủy Hoàng, khắp đất nước Trung Quốc được tiến hành cải cách, thống nhất và tiêu chuẩn hóa về pháp luật, chữ viết, tiền tệ, đo lường. Đặc biệt, nhà Tần bắt đầu khởi công và hoàn thành công trình Vạn lý trường thành nổi tiếng cho đến ngày nay. Nhưng triều đại này cũng nhanh chóng bị diệt vong sau 15 năm bởi sự hà khắc của Tần Thủy Hoàng dẫn đến nổi dậy và binh biến khắp nơi.

Vạn lý trường thành nổi tiếng thế giới

 

2. Nhà Hán (202 -220 TCN)

 

Triều đại nhà Hán được thiết lập ngay sau khi nhà Tần sụp đổ, đây là triều đại mở đầu cho việc thiết lập bản sắc văn hóa Hán bền vững và trường tồn cho đến ngày nay. Triều đại này mở rộng lãnh thổ thông qua các cuộc chiến tranh với bán đảo Triều Tiên, Việt Nam, Mông Cổ, Trung Á, đồng thời cũng tạo điều kiện cho Con đường tơ lụa hình thành, Nho giáo được chọn là hệ tư tưởng chính. Tuy nhiên sự sụp đổ của quyền lực nhà Hán đến rất nhanh, chỉ sau 18 năm. Sau khi nhà Hán sụp đổ cũng là lúc chiến tranh chia rẽ nổ ra, các triều đại thay nhau trị vì từ thời Tam Quốc cho đến nhà Tấn, Nam – Bắc triều, nhà Tùy, Đường, Tống, Nguyên, Minh, Thanh.

 

3. Nhà Minh (1368 -1644)

Đây là thời kì mà Trung Quốc bước vào giai đoạn hoàng kim khi mà lực lượng hải quân phát triển cùng với đó là nền kinh tế vững mạnh,giàu có, nghệ thuật văn hóa phát triển lên một tầm cao mới. Trong những năm đầu thời Minh, kinh đô được chuyển đến Bắc Kinh. Vào thời kì này, thông thương cũng được mở rộng khi các thương nhân Trung Quốc đến Châu Âu và ngược lại. Nhưng càng về những năm cuối, hệ thống chính trị của nhà Minh ngày càng suy yếu dẫn đến sụp đổ và triều đại nhà Thanh lên nắm quyền.

 

4. Nhà Thanh (1636 – 1912)

Ở triều đại này, đế chế Trung Quốc rơi vào tình trạng yếu kém sau nhiều thế kỷ đứng đầu thế giới. Trong khi nước ngoài đang phát triển kinh tế dựa trên thông thương hàng hải thì nhà Thanh lại cho rằng Trung Quốc không cần hàng hóa Châu Âu. Chính vì thế mà chính phủ các nước Anh, Pháp đã sử dụng thuốc phiện để đầu độc Trung Quốc. Khi nhà Thanh ra lệnh cấm thuốc phiện cũng là lúc chiến tranh nha phiến lần thứ nhất nổ ra khiến cho Trung Quốc thiệt hại nặng nề. Không dừng lại ở đó, chỉ ít thời gian sau chiến tranh nha phiến lần hai lại xảy ra với sự thất bại nặng nề dành cho Trung Quốc.

 

Vào đầu thế kỉ 20, các vụ bạo động dân sự xảy ra hàng hoạt và ngày càng phát triển, chính quyền trung ương bất ổn. Đến ngày 10 tháng 10 năm 1911, khởi nghãi Vũ Xương nổ ra cùng với đó là những tỉnh bắt đầu thoát khỏi sự kiểm soát của nhà Thanh. Đến năm 1912, nhà Thanh sụp đổ đặt dấu chấm hết cho chế độ phong kiến kéo dài hơn 2000 năm ở Trung Quốc.

 

III. THỜI DÂN QUỐC (1912- 1949)

Nhà lãnh đạo Tôn trung Sơn

 

Ngày 1 tháng 1 năm 1912, Trung Hoa Dân Quốc được thành lập, Tôn Trung Sơn trở thành đại tổng thống lâm thời. Nhưng sau đó chức vụ này lại chuyển giao cho Viên Thế Khải, đến năm 1916 Viên Thế Khải mất khiến cho chính trị Trung Quốc tan vỡ, lãnh thổ hầu hết do các quân phiệt địa phương kiểm soát. Đến cuối những năm 1920, dưới sự dẫn dắt của Tưởng Giới Thạch, Quốc dân đảng đã thống nhất quản lý.

Từ 1937 – 1945 chiến tranh Trung – Nhật nổ ra, thúc đẩy sự liên minh giữa Quốc dân đảng và Cộng sản đảng. Đến năm 1945 Trung Quốc giành thắng lợi, nhưng do hai đảng không tin tưởng lẫn nhau nên nội chiến lại tiếp tục xảy ra.

 

IV. THỜI CỘNG HÒA NHÂN DÂN (1949 – nay)

Nội chiến kết thúc vào năm 1949 với phần thắng thuộc về Cộng sản đảng, Quốc dân đảng tháo chạy ra ngoài khơi với lãnh thổ chỉ còn Đài Loan, Hải Nam. Ngày 1 tháng 10 năm 1949, nhà lãnh đạo Mao Trạch Đông tuyên bố thành lập nước Cộng hòa nhân dân Trung Hoa.

Năm 1976, Mao Trạch Đông mất, Đặng Tiểu Bình lên nắm quyền và đưa ra những cải cách kinh tế quan trọng cho đất nước. Trung Quốc bắt đầu chuyển đổi kinh tế kế hoạch sang kinh tế hỗn hợp.

Đến những năm 1990, Giang Trạch Dân, Lý Bằng, Chu Dung Cơ tiếp tục lãnh đạo đất nước, dưới sự lãnh đạo của họ, nền kinh tế Trung Quốc ngày một khởi sắc đi lên. Trong thập niên 2000, Trung Quốc chính thức gia nhập Tổ chức kinh tế thế giới, duy trì tốc độ tăng trưởng cao dưới sự dẫn dắt của chủ tịch Hồ Cẩm Đào và thủ tướng Ôn Gia Bảo.

Đến năm 2012, Tập Cận Bình lên nắm quyền thay Hồ Cẩm Đào, tiếp tục mục tiêu đưa đất nước phát triển hơn nữa để có thể trở thành siêu cường quốc đứng đầu thế giới.